Czasem wystarczy, by człowiek po prostu nie przeszkadzał. Jak odradza się bioróżnorodność

21 kwietnia 2026, 08:54

Czasem wystarczy, by człowiek po prostu nie przeszkadzał, a przyroda jest w stanie zregenerować się sama. Taki właśnie przypadek opisała międzynarodowa grupa naukowa na łamach Nature. Uczeni z Niemiec, Ekwadoru i USA, na czele których stali Timo Metz, Edith Villa-Glaviz i Nico Blüthgen z Uniwersytetu Technicznego w Darmstadt przyjrzeli się regionowi Chocó w Ekwadorze. Wciąż istnieją tam fragmenty lasu pierwotnego oraz większe obszary lasów wtórnych.



Dziwny przypadek medyczny pani AB

16 kwietnia 2026, 17:13

Historia, która opisujemy jest tak dziwna, że gdyby nie poważne źródło, w którym ją znaleźliśmy, nigdy byśmy jej nie opisali.Zimą 1984 roku zdrowa 40-letnia mieszkanka Wielkiej Brytanii – będziemy nazywać ją AB, tak, jak nazwano ją w opisie przypadku opublikowanym na łamach The British Medical Journal (BMJ) – czytała w domu książkę, gdy nagle usłyszała w głowie głos: Nie bój się. To musi być dla Ciebie szok, że mnie słyszysz, ale to najprostszy sposób kontaktu, jaki wymyśliłem. Mój przyjaciel i ja pracowaliśmy w Children's Hospital, Great Ormond Street, i chcemy Ci pomóc. Aby przekonać Cię, że mówimy prawdę, chcemy, byś sprawdziła następujące rzeczy i tutaj głos podał jej trzy różne informacje. Kobieta sprawdziła je i wszystkie były prawdziwe. Była jednak przerażona. Poszła do swojego lekarza rodzinnego, a ten skierował ją do psychiatry, późniejszego autora wspomnianego artykułu w BMJ.


Egzoszkielet poprawia koordynację gry duetu skrzypków. A to dopiero początek

9 kwietnia 2026, 12:16

Kiedy dwoje skrzypków gra razem, porozumiewają się za pomocą sygnałów dźwiękowych i optycznych. Słyszą się, obserwują ruchy smyczka, kiwają głowami, by zaznaczyć tempo. To wypracowana przez wieki tradycja muzycznej komunikacji. Naukowcy z kilku europejskich uczelni postanowili sprawdzić, czy dotyk przekazywany przez roboty może okazać się skuteczniejszy. Naszym celem było wykorzystanie komunikacji haptycznej, zmysłu dotyku i sił fizycznych, jako kanałów wymiany informacji o ruchu. Duety skrzypków to wspaniałe przykłady interakcji sensomotorycznej, gdyż muzycy są świetnie wyćwiczeni w koordynowaniu narządu słuchu i wzroku, ale nie mogą polegać na kontakcie fizycznym, wyjaśnia Francesco Di Tommaso z Università Campus Bio-Medico di Roma.


Astronomowie zauważyli 2 supermasywne czarne dziury, które połączą się w ciągu 100 lat

9 kwietnia 2026, 09:50

W centrum niemal każdej dużej galaktyki znajduje się supermasywna czarna dziura, której masa jest o miliony lub nawet miliardy razy większa, niż masa Słońca. Nie jest jednak jasne, jak czarne dziury osiągają tak gigantyczną masę. Sam proces akrecji otaczającego dziurę materiału jest zbyt powolny. Astronomowie obserwowali już we wszechświecie zderzenia galaktyk, stąd więc narodziła się hipoteza, że ich czarne dziury również mogą się zderzać i łączyć, tworząc w ten sposób supermasywne czarne dziury. W sercu blazara Mrk 501 naukowcy odkryli silny dowód na istnienie tam dwóch czarnych dziur, które połączą się za około 100 lat.


Archeolodzy znaleźli wrak Dannebroge, okrętu flagowego słynnej bitwy pod Kopenhagą

8 kwietnia 2026, 09:04

Znaleźliśmy Dannebroge i szczątki tych, którzy nigdy nie dotarli do brzegu, poinformowali duńscy archeolodzy. Naukowcy znaleźli szczątki okrętu flagowego duńsko-norweskiej floty, która broniła Kopenhagi przed potężną flotą brytyjską prowadzoną przez samego Horatio Nelsona. To wówczas Nelson dopuścił się słynnej niesubordynacji wobec głównodowodzącego admirała Hyde'a Parkera.


Największy kurhan Skandynawii to nie grobowiec, a reakcja na katastrofę klimatyczną?

7 kwietnia 2026, 07:45

Na południowym brzegu jeziora Ljøgottjern, około czterdziestu kilometrów na północ od Oslo, wznosi się największy prehistoryczny kurhan Skandynawii. Raknehaugen — „Kopiec Rakniego" — ma niemal sto metrów średnicy i trzynaście metrów wysokości. Został wzniesiony w połowie VI wieku, podczas przejścia z wczesnej do późnej epoki żelaza w Skandynawii. Od dziesięcioleci był interpretowany jako grobowiec kogoś niezwykle ważnego. Nowe badania przynoszą zupełnie inną interpretację.


Na papirusie sprzed 2000 lat znaleziono fragment oryginalnego poematu Empedoklesa

3 kwietnia 2026, 09:18

Nathan Carling, papirolog z Uniwersytetu w Liège, odkrył na papirusie (P.Fouad inv. 218) przechowywanym we Francuskim Instytucie Archeologii Orientalnej w Kairze fragment oryginalnego poematu „O naturze” (Περὶ φύσεως) Empedoklesa. To niezmiernie ważne odkrycie nie tylko wzbogaca kanon literatury starożytnej, ale pozwala na głębsze zrozumienie tego, jak Empedokles pojmował zmysły, naturę i procesy poznawcze oraz jak jego filozofia wpłynęła na Platona, Arystotelesa czy Plutarcha. Żyjący w V wieku p.n.e. Empedokles jako pierwszy wysunął teorię czterech żywiołów – ziemi, wody, powietrza i ognia – i łączącej je siły miłości lub rozdzielającej waśni.


Kometa najpierw zwolniła, a później zaczęła obracać się w drugą stronę

3 kwietnia 2026, 07:49

Niewielka kometa 41P/Tuttle–Giacobini–Kresák stała się obiektem ważnych badań, które rzucają nowe światło na dynamikę małych ciał Układu Słonecznego. Dane z Teleskopu Hubble’a wskazują, że kometa nie tylko znacząco zmieniła tempo rotacji, lecz najprawdopodobniej całkowicie odwróciła kierunek obrotu. To pierwszy taki przypadek, który udało się zaobserwować.


Drzewo Jessego w „Libro de horas de Carlos V”

2 kwietnia 2026, 21:13

Przepiękna miniatura przedstawiająca słynny motyw drzewa Jessego, artystyczne przedstawienie genealogii Chrystusa. To bardzo częsty temat w sztuce Europy od XI aż po XVII wiek.


Po raz pierwszy opisano kaszaloty zderzające się głowami

1 kwietnia 2026, 08:03

Historia opowiadana przez marynarzy o kaszalocie, który – uderzając głową – zatopił statek wielorybniczy, zainspirowała Hermana Melville'a do napisania „Moby Dicka". Teraz naukowcy po raz pierwszy udokumentowali i opisali kaszaloty zderzające się celowo głowami.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk